روابط اسرائیل و ترکیه که زمانی راهبردی و استراتژیک خوانده می شد، این روزها در یک وضعیت متفاوت قرار گرفته است. این روزها سریالی در شبکه های تلویزیونی ترکیه پخش می شود که به یک بحران و تنش در روابط آنکارا و تل آویو تبدیل شده است. سریالی که هم اکنون به یکی از پر بیننده ترین و پرمخاطب ترین برنامه های تلویزیونی ده سال اخیر ترکیه تبدیل شده است و سازندگان آن خشونت و تروریسم صهیونیستی را به خوبی به تصویر کشیده اند. سوای از این، چند روز قبل وقتی که ترک ها مانور مشترک نظامی خود را با اسرائیل لغو کردند، همگان متوجه شدند که ترک ها رویه ی دیگری را در سیاست خارجی خود گنجانده اند که مهم ترین رکن آن تغییر نگرش به روابط راهبردی خود با اسرائیل می باشد. دلیل بروز این تشتت در روابط آنکارا و تل آویو کاملا مشخص است. سیاست های تک روانه و نسنجیده ی اسرائیل در خاورمیانه و همچنین سوء استفاده از روابط راهبردی و استراتژیک خود با
ترکیه.

ترکیه سال هاست که در صدد است به اتحادیه ی اروپا بپیوندد و به خاطر همین مسئله روابطی گسترده و راهبردی با اسرائیل ایجاد کرد تا بتواند با این اهرم، جایی برای خود در اتحادیه ی اروپا باز نماید. آنکارا حتی در همین راستا حاضر شد یک پایگاه دائمی در اینجرلیک به ارتش آمریکا واگذار نماید و در سیاست خارجی خود نگاه به غرب را دنبال کند ولی علی رغم اقدامات متعدد این چنینی، هیچ گام موثری برای پیوستن ترکیه به اتحادیه ی اروپا از سوی قدرت های اروپایی برداشته نشد، به گونه ای که ترکیه را هم اکنون به مرز انصراف از پیوستن به اروپای متحد رسانده است. چند مدت قبل وقتی دیداری میان نیکلای سارکوزی و اردوغان صورت گرفت، رئیس جمهور فرانسه در حالی که آدامس در دهان می جوید گفت که ترکیه موانع زیادی را برای پیوستن به اتحادیه ی اروپا دارد و پاسخ آمیخته به طنز اردوغان این بود که شما آدامس بجوید ما به شرق می رویم !!!

اجلاس داووس در سال گذشته در روابط ترکیه واسرائیل بسیار تاثیرگذار بود. وقتی شیمون پرز رئیس جمهور اسرائیل کشتار غزه را کاملا مشروع و قانونی جلوه داد، با واکنش پرخاش گونه ی اردوغان مواجه شد که اسرائیل را به ژنوساید و نسل کشی متهم کرد. اردوغان عملیات ارتش اسرائیل را در غزه تمرین نسل کشی نامید و بعد هم با حالتی قهر گونه اجلاس را ترک کرد و به کشورش بازگشت. اردوغان نیمه های شب به فرودگاه بین المللی آنکارا رسید و بیش از یکصد هزار نفر ازشهروندان ترک به استقبال او آمده بودند. از آن به بعد بسیاری چیزها میان اسرائیل و ترکیه تغییر کرد. ترکیه هم اکنون نقشی محوری در معادلات خاورمیانه پیدا کرده است و ظاهرا ترکیه ی جدیدی متولد شده است که با تصوری که از این کشور لائیک تا چند سال قبل می رفت بسیار متفاوت
است.

در دکترین دفاعی و امنیتی اسرائیل اصلی وجود دارد تحت عنوان استراتژی کشورهای پیرامون غیر عربی که گسترش مناسبات با کشورهایی نظیر ایران، ترکیه و ... در آن از نقش محوری برخوردار بودند. با ظهور انقلاب اسلامی در ایران، این کشور رسما از گستره ی این استراتژی منفک شد و جایگاه ترکیه در این استراتژی بیش از پیش اهمیت پیدا کرد، ولی ظاهرا زمان آن فرا رسیده است که ترک ها هم از این طرح منفک شوند. حمایت از برنامه های هسته ای ایران، حمایت از مواضع حماس در جنگ 22 روزه، حمایت از گزارش گلدستون پیرامون تحولات غزه، لغو مانور نظامی مشترک با اسرائیل و ... تنها قسمتی از رویکردهای ضد اسرائیلی ترکیه در یک سال و اندی اخیر به شمار می رود که در تاریخ سیاست خارجی این کشور بی سابقه
 است.

آن چه که بیش از هر چیز دیگر بحران جاری میان اسرائیل و ترکیه را جذاب تر می کند، سکوت ارتش ترکیه و بی اعتنایی آن در قبال مواضع و سخنان اردوغان است که برای بسیاری ازتحلیل گران با شگفتی همراه بوده است. هر چند محبوبیت بالای حزب عدالت توسعه و همچنین افزایش روز افزون افسران و نظامیان اسلام گرا در بدنه ی ارتش ترکیه و ... را از مهم ترین علل این رویکرد ارتش دانسته اند. ولی قدرت بالای اردوغان را نمی توان در این میان نادیده گرفت. سال گذشته وقتی اردوغان تعدادی از ژنرال ها و نظامیان ارتش را به دادگاه کشانید و از آن ها شکایت کرد، همگان پذیرفتند که فصل جدیدی در ملاحظات سیاسی درونی ترکیه رخ داده است که حتی ارتش هم حاضر نیست ریسک مواجهه و مقابله با آن را بپذیرد.

البته ناگفته نماند که رویکردهای واقع گرایانه ی حزب عدالت و توسعه و اردوغان را هم در قبال ارتش نباید نادیده گرفت. اردوغان کماکان حزب عدالت و توسعه را یک حزب سکولار معرفی می کند و با لائیسیته ی جاری در ترکیه خود را چندان در تقابل قرار نداده است ولی اگر وضع به همین منوال پیش برود دیر یا زود اردوغان و ژنرال های ارتش رودرروی یکدیگر قرار خواهند گرفت که از هم اکنون می توان اردوغان را پیروز آن دانست.