هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، طی روزهای گذشته در سفری سه روزه و با هدف کاهش حساسیت‏های ضد آمریکایی، به اسلام‏آباد رفت و با مقامات بلندپایه این کشور، گفت‏وگو کرد.

آمریکا در یکی دو سال اخیر، توسط طیاره‏های بدون سرنشین خود، بارها مناطق قبایلی پاکستان را مورد هدف قرار داده که این حملات، تلفات زیادی را در میان شبه‏نظامیان و هم‏چنین مردم ملکی پاکستان به دنبال داشته است. اما با افزایش این حملات، حساسیت‏های ضد آمریکایی در پاکستان، شدت گرفته است.

البته باید گفت که حضور شرکت بلک واتر آمریکا در پاکستان، پس از جنایاتی که این شرکت در عراق به پا کرد و سرانجام از این کشور اخراج شد، در افزایش خشم مردم پاکستان نسبت به آمریکا، تأثیرگذار بوده است. زیرا بسیاری از مردم عادی پاکستان معتقداند، در انفجار سهمگین هفته گذشته در پشاور که منجر به کشته شدن بیش از ‌١٠٠ نفر گردید، بر خلاف آن‏چه که اعلام شد طالبان مسئول آن است، بلک واتر مقصر است.

اما کلینتون برای تمام این سوالات و نارضایتی‏ها، پاسخی نداشت.

کلینتون در جریان سفر به پاکستان به شبکه خبری سی.ان.ان گفت: پیش از سفر به پاکستان به خوبی به شرایط منفی در پاکستان واقف بودم. من خواهان این کنش متقابل بودم، فکر نمی‌کنم راه تعامل با احساسات منفی، وانمود کردن عدم موجودیت آن‏ها باشد، تا بتوان در این شرایط گفت‌وگو‌هایی خوشحال کننده و دوستانه انجام داد.

ولی جدای از این مسائل، یک مسئله حاشیه‏ای بسیار مهم در جریان سفر وزیر امور خارجه آمریکا به پاکستان، هویدا شد و آن، انتقاد آمریکا از سیاست‏های پاکستان در مبارزه با تروریسم بود.

کلینتون در اظهاراتی، در خصوص عدم موفقیت پاکستان در دستگیری رهبر القاعده، انتقاد کرد و گفت: موثق‌ترین اطلاعات ما حاکی از آن است که رهبری القاعده جایی در پاکستان پنهان شده است و ما معتقدیم به نفع پاکستان و ماست که رهبری القاعده را دستگیر و یا به قتل برسانیم.

واقعیت امر هم این است که پاکستان تا حال، مبارزه‏ی جدی و واقعی علیه تروریسم نداشته و اینک، سیاست‏های این کشور در حمایت از تروریستان، دامن‏گیر دولت و مردم آن شده و پاکستان حتی بیش از افغانستان، شاهد وقوع حملات انتحاری و بمب‏گذاری‏های تکان‏دهنده است.

در ذیل به بررسی روابط میان پاکستان و آمریکا و علت ناآرامی‏های اخیر در پاکستان می‏پردازیم:

پاکستان و آمریکا از سال‏های متمادی به این‏سو، شرکایی استراتژیک برای هم‏دیگر در منطقه بوده و هستند. می‏توان گفت، نقش استراتژیک پاکستان عملا با آغاز تجاوز ارتش سرخ شوروی به افغانستان، به صورت روزافزون مورد توجه آمریکا قرار گرفته و از آن زمان تاکنون، پاکستان مهم‏ترین و بزرگ‏ترین عامل پیش‏برد اهداف این کشور در منطقه و به ویژه در افغانستان بوده است.

پاکستان با ترویج بنیادگرایی و افراط‏گرایی اسلامی در مناطق قبایلی خود، توانسته از گروه‏های افراطی اسلامی که بعدا به گروه‏های شورشی و تروریستی مبدل شدند، به عنوان ابزاری در راستای منافع آمریکا بهره ببرد.

البته باید گفت که این گروه‏های شورشی، در کنار این‏که در خدمت منافع آمریکا و تا حدودی انگلیس، قرار گرفته‏اند، در محور منافع استراتژیک پاکستان نیز حتی بیش از منافع غرب، عمل کرده‏اند.

در این میان، عمده‏ترین گروهی که تا حال در خدمت منافع آمریکا، انگلیس و پاکستان بوده، گروه طالبان است. این گروه و حضور آن در افغانستان، در نهایت توانست زمینه‏های مداخله نظامی غرب در افغانستان و منطقه را به وجود آورد. اما از آن‏جایی که لازم بود تا طالبان به عنوان ابزاری برای روز مبادا و در راستای منافع این کشورها زنده نگه‏داشته شود، پس از حمله آمریکا و متحدین این کشور به افغانستان، هیچ عزم و اراده‏ای برای نابودی ریشه‏ای این گروه و بقایای آن در پاکستان، به وجود نیامد و غرب، چشم خود را به عمد، بر روی آن‏چه در پاکستان رخ می‏دهد، بست.

طالبان به دنبال حملات آمریکا به افغانستان، به مهد اصلی‏شان ـ پاکستان ـ فرار کردند و دولت و سازمان استخباراتی این کشور نیز، شرایط مناسبی را برای رشد و تقویت مجدد طالبان، فراهم ساخت. از آن به بعد، پاکستان که مشکلات تاریخی با افغانستان دارد، بیش از آمریکا و انگلیس، از طالبان، استفاده ابزاری نمود. در این میان، این کشور، به عنوان یکی از هم‏پیمانان نزدیک آمریکا در مبارزه با تروریسم، توانست برای کسب منافع و کمک‏های بیش‏تر، با آمریکا، انگلیس و... به خوبی بازی کند؛ به این‏گونه که غرب را وادار نمود برای مبارزه این کشور علیه تروریسم، باج دهد و پاکستان از باجی که دریافت می‏کرد، نه برای مبارزه که در جهت حمایت و تقویت طالبان و سایر گروه‏های بنیادگرای اسلامی، استفاده می‏نمود.

در شرایط کنونی، به نظر می‏رسد منافع غرب در استفاده ابزاری از طالبان و سایر گروه‏های شورشی اسلامی، به حداقل کاهش یافته‏، اما متأسفانه باید گفت که پاکستان به خاطر منافع استراتژیک خود و دنبال کردن بازی با غرب به قصد باج گرفتن از این کشورها، هنوز هم که هنوز است، دست از حمایت تروریسم برنمی‏دارد.

گرچند در طول یکی دو سال گذشته و به خصوص در ماه‏های اخیر، پاکستان متحمل خسارات فراوانی از فعالیت گروه‏های تندور شده و به این وسیله حملات وسیعی را علیه مواضع این گروه‏ها به راه انداخته، اما هم‏چنان گروه‏های بسیاری از جمله طالبان افغانی، از شرکای استراتژیک پاکستان به شمار می‏روند و این کشور، سیاست‏های حمایتی خود از این گروه‏ها را هم‏چنان دنبال می‏کند.

در چنین شرایطی، سیاست‏های پاکستان که به نظر می‏رسد عمده‏ترین عامل وخامت اوضاع افغانستان است، خسارات متعدد جانی و مالی و از همه مهم‏تر حیثیتی را به آمریکا و دیگر کشورهای هم‏پیمان او که مصروف مبارزه با تروریسم در کشور هستند، وارد ساخته است. آمریکا و دیگر هم‏پیمانان این کشور در ناتو، امروزه در منجلاب جنگی پایان‏ناپذیر که از آن به عنوان مبارزه با تروریسم یاد می‏شود، زمین‏گیر شده‏اند که این وضعیت، حیثیت و آبروی آن‏ها را به دلیل ناتوانی در نابودی گروه‏های تروریستی، به شدت خدشه‏دار ساخته است.

این در حالی است که این گروه‏های تروریستی، ریشه در خاک پاکستان دارند و دولت پاکستان هم‏چنان از حامیان بزرگ این گروه‏ها به شمار می‏رود.

با این وجود، به جای این‏که غرب و به خصوص آمریکا، دیگر فریب بازی‏های پاکستانی‏ها را نخورد، روز به روز، با سیاست‏های ناکارآمد خود، این کشور را در راستای حمایت از تروریسم، گستاخ‏تر ساخته است. متأسفانه، با آن‏که غرب پی به ماهیت سیاست‏های پاکستان برده، هم‏چنان از این کشور به صورت گسترده حمایت نموده و به آن باج می‏دهند.

به هر حال، تا زمانی‏که آمریکا و ناتو، از دید منافع پاکستان، به مسائل منطقه‏ای به خصوص مبارزه با تروریسم می‏نگرند و این کشور را به صورت واقعی، وادار به مبارزه با تروریسم نمی‏کنند، جنگ در افغانستان، جنگی پایان‏ناپذیر بوده و آمریکا و ناتو، ناخواسته هم‏چنان پیش‏برنده منافع پاکستان خواهند بود.

از سویی دیگر، تا زمانی‏که دولت پاکستان به صورت واقعی دست از حمایت تروریستان برندارد و مأمن‏های آن‏ها را چه دشمن یا شریک استراتژیک از بین نبرد، ناآرامی‏ها در این کشور، هم‏چنان ادامه خواهد یافت و کاری نیز از دست حملات نمایشی ارتش پاکستان علیه مواضع شورشیان، برنخواهد آمد.